Πρόληψη έναντι του Καρκίνου του Τραχήλου της μήτρας με τα HPV εμβόλια και το τεστ Παπανικολάου

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας προλαμβάνεται και για το σκοπό αυτό είναι σημαντικό οι γυναίκες ηλικίας 12-26 ετών να εμβολιαστούν καθώς και να κάνουν τακτικό έλεγχο με τεστ Παπανικολάου από την έναρξη της σεξουαλικής τους ζωής. Ο συνδυασμός των δύο αυτών πρακτικών αποτελεί  τη καλύτερη δυνατή προστασία από τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.

Τι είναι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας και πως προκαλείται;

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας -ο δεύτερος συχνότερος καρκίνος σε γυναίκες κάτω των 45 ετών- σήμερα προλαμβάνεται μέσω του εμβολιασμού. Η συχνότητα εμφάνισης της νόσου μπορεί να μειωθεί έως και 94% με το συνδυασμό εμβολιασμού -ο οποίος καλύπτεται δωρεάν από όλα τα ασφαλιστικά ταμεία για τις κοπέλες 12-26 ετών- και τακτικού ελέγχου με τεστ Παπανικολάου ( Test Pap ).

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας προκαλείται από την εμμένουσα λοίμωξη από ογκογόνους τύπους του ιού HPV ( Ιός των Ανθρώπινων Θηλωμάτων ) ο οποίος μεταδίδεται με τη σεξουαλική επαφή ακόμα και αν αυτή δεν είναι ολοκληρωμένη (ο ιός μπορεί να μεταδοθεί με δερματική επαφή και συνεπώς η χρήση προφυλακτικού δεν προσφέρει ολοκληρωμένη προστασία). Η HPV λοίμωξη είναι αρκετά συχνή και εκτιμάται ότι το 80% των γυναικών θα προσβληθούν κάποια στιγμή της σεξουαλικής ζωής τους. Οι περισσότερες λοιμώξεις θα υποχωρήσουν με τη φυσική διαδικασία ανοσίας του οργανισμού μας, ωστόσο ένα ποσοστό λοίμωξης με ογκογόνους τύπους μπορεί να προκαλέσει την ανάπτυξη παθολογικών αλλοιώσεων και προκαρκινικών βλαβών, οι οποίες με το πέρασμα του χρόνου είναι πιθανό να εξελιχθούν σε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.

Στην Ελλάδα, κάθε χρόνο περίπου 580 γυναίκες διαγιγνώσκονται με καρκίνο τραχήλου της μήτρας και 240 χάνουν τη μάχη με τον καρκίνο.

Η πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας

Δευτερογενής Πρόληψη – Τεστ Παπανικολάου

Για πολλά χρόνια, το τεστ Παπανικολάου αποτελούσε το μοναδικό προληπτικό μέτρο έναντι της νόσου, ανιχνεύοντας παθολογικά κύτταρα από τον τράχηλο της μήτρας πριν η HPV λοίμωξη εξελιχθεί σε καρκίνο, επιτρέποντας έτσι την έγκαιρη θεραπεία τους. Τα προγράμματα μαζικού ελέγχου με τεστ Παπανικολάου απεδείχθησαν ιδιαίτερα αποτελεσματικά στις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες που τα εφήρμοσαν, μειώνοντας δραστικά τις επιπτώσεις και θνητότητα της νόσου σε ποσοστά που ξεπερνούν το 75% σε χώρες της βόρειας Ευρώπης και στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Ωστόσο στην Ελλάδα, σύμφωνα με έρευνες, μόλις το 20-25% των γυναικών υποβάλλεται τακτικά σε τεστ Παπανικολάου.

Πρωτογενής Πρόληψη – Εμβολιασμός

Με την ανάπτυξη των HPV εμβολίων μας δίνεται πλέον η δυνατότητα να περάσουμε από τη δευτερογενή στην πρωτογενή πρόληψη, με τον εμβολιασμό. Τα εμβόλια έναντι του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας έχουν ενταχθεί στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών και συνιστώνται σε κορίτσια ηλικίας 12 έως 26 ετών, ενώ χορηγούνται δωρεάν από όλα τα ασφαλιστικά ταμεία της χώρας, συμπεριλαμβανομένου και του ΙΚΑ.

Πρέπει να σημειώσουμε ότι τα εμβόλια είναι προφυλακτικά και όχι θεραπευτικά, και o εμβολιασμός γυναικών που σήμερα είναι ήδη προσβεβλημένες από κάποιον από τους δύο τύπους του ιού που περιέχουν τα εμβόλια δεν θα τις προστατεύσει από την ενδεχόμενη εξέλιξη της λοίμωξής τους σε προκαρκινική αλλοίωση, παρά μόνο από μελλοντική επαναλοίμωξη.

Με τον εμβολιασμό μπορεί να προληφθεί το 70-80% των περιπτώσεων καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Ωστόσο, ο εμβολιασμός δεν αντικαθιστά τον προληπτικό έλεγχο με τεστ  Παπανικολάου, ή την κολποσκόπηση εάν χρειαστεί. Αντιθέτως, συνδυάζοντας και τις δύο μεθόδους, είναι δυνατό να επιτευχθεί πρόληψη  σε ποσοστό μεγαλύτερο από 90% των περιστατικών καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

ΔΩΡΕΑΝ εμβολιασμός για τα κορίτσια 12-18 ετών.

Το ποσοστό εμβολιαστικής κάλυψης σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες είναι πολύ ικανοποιητικό  όπως για παράδειγμα στη Μεγάλη Βρετανία όπου το ποσοστό εμβολιασμού αγγίζει το 70% στις ηλικίες 12-13 ετών. Στην Ελλάδα ωστόσο, είναι πολλοί οι γονείς που ενώ είναι ενημερωμένοι για τα οφέλη του εμβολιασμού, αναβάλλουν την απόφαση, με το σκεπτικό ότι η κόρη τους δεν θα αποκομίσει άμεσο όφελος καθώς τη θεωρούν ακόμη μικρή και συνεπώς σεξουαλικά μη ενεργή. Όμως σήμερα τα δεδομένα έχουν αλλάξει αφού ελληνικές επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι η έναρξη της σεξουαλικής ζωής γίνεται στα 16 περίπου χρόνια και φυσικά για αρκετά κορίτσια νωρίτερα, χωρίς να το γνωρίζουν οι γονείς. Επιπλέον, σύμφωνα με τις μελέτες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα, όταν το εμβόλιο γίνεται σε κορίτσια ηλικίας 12-15 ετών, ο οργανισμός απαντά με υψηλότερα επίπεδα αντισωμάτων έναντι του ιού HPV. Αυτό δε σημαίνει βέβαια ότι και οι  μεγαλύτερες κοπέλες δεν έχουν σημαντικό όφελος από τον εμβολιασμό. Για τον λόγο αυτό, όλα τα ασφαλιστικά ταμεία παρέχουν δωρεάν τον εμβολιασμό μέχρι και την ηλικία των 18 ετών.

Ασφάλεια

Ο εμβολιασμός είναι ασφαλής και καλά ανεκτός. Μπορεί να προκαλέσει τοπικές αντιδράσεις στο σημείο της ένεσης, οι οποίες είναι περιορισμένης διάρκειας (έως 3 ημέρες), ενώ δεν έχει συσχετισθεί με την εμφάνιση συστηματικών νοσημάτων.

Ψυχολογικά οφέλη

Με τον εμβολιασμό έναντι του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, αποφεύγονται ως ένα βαθμό οι ψυχολογικές επιπτώσεις που προκαλούνται από ψευδώς θετικά ή παθολογικά αποτελέσματα του τεστ Παπανικολάου.

Η πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας δεν πρέπει να αναβάλλεται: Ο συνδυασμός του τεστ Παπανικολάου και του εμβολιασμού προσφέρουν σήμερα ασπίδα προστασίας από τη νόσο αυτή.